Röle Yapısı:
Bir iletkenden geçen elektrik akımı belli bir manyetik alan oluşturacaktır. Bu iletken bobin şeklinde sarılırsa manyetik alan bobin boyunca uzanacaktır. Örneğin ;
Indüktör manyetik alanda depolanan enerji sebebiyle akımdaki değişikliklere tepki gösterir. Bu özellikten faydalanarak transformatörler de yapılabilir. Enerji bir sargıdan diğerine elektromagnetik yolla taşınır.
Akim - Manyetik Alan Iliskisi
Röleler küçük elektriksel sinyallerle büyük akım ya da geilimlerin kontrolünde büyük bir kolaylık sağlar. Röle kontakları bobinde oluşturulan manyetik alan sayesinde açılıp kapanarak anahtarlama yapar. Bir nevi ikili yükseltici (açık-kapalı) gibi davranır. Bu yazıda rölelerin yükseltici özellikleri açıklanacaktır.
Role Baglantisi
Şekilde görüldüğü gibi röle bobinine 12 VDC gerilim gelmektedir. Fakat Röle kontaklarının kontrol ettiği gerilim 480 VAC’dir. Kontrol geirlimi kontaklardaki gerilimden yüzlerce kat daha küçüktür.
Röle kontaklarının durumu normalde açık, normalde kapalı ya da bu ikisinin kombinasyonları şeklinde olabilir. Normal durum röle bobininin enerjisiz olduğu durumu ifade eder.
Röle kontakları çeşitli tiplerde olabilir. Bunlardan bazıları metal alaşımlı, cıvalı ve reed kontaklardır. Hava ile temas halince olan kontaklar yüksek akımlı uygulamalarda daha iyi sonuç verir fakat bazı endüstriyel ortamlarda paslanma gibi sorunlar ortaya çıkarabilmektedir. Cıvalı ve reed kontaklar paslanma gibi sorunlar çıkarmaz fakat akım taşıma kapasitesinin sınırlıdır.
Rölelerde kontrol akımı ile kontak akımı arasında büyük farklar olduğu için yalıtım da önem kazanır. Kontaklar ile bobin birbirinden yalıtılmıştır. Bu sinyaller gerilim seviyesi olarak birbirlerinden farklı olabileceği gibi biri AC diğeri DC de olabilir.
Röleleri tamamen açık ya da tamamne kapalı olması açısından lojik kapılara benzetebiliriz. Aynı lojik kapıların iletime geçmesi için gerekli eşik değeri gibi rölelerin de kontakları kapaması için gerekli bir eşik değeri vardır. Bu değere “pull-in” akımı denir. Bobinin kontağı çekmesi ve çekili halde tutabilmesi için bu akım değerinin aşılması gereklidir. Pull-in değeri röleden röleye değişir.
Kontaktörler:
Röleler kontaklarından çok büyük akımlar geçirebilecek şekilde imal edilirlerse kontaktör ismini alırlar. Kontaktörler genellikle normalde açık olan birçok kontağa sahiptirler. Genelde elektrik motorlarının kontrolünde kullanılırlar.
Üstteki 3 kontak herbir fazı ayrı ayrı kontrol etmek için kullanılır. En alttaki yardımcı kontak ise diğer bazı devre elemanlarını beslemede kullanılacak olan ayrı bir gerilimi anahtarlayabilir.
Kontaklar ile motor arasındaki işaret bağlantının bir klemens ile yapıldığını belirtir. Bu klemenslerin ısıya dayanıklı olması gerekir. Normalde kapalı bir kontak klemensin ısıya dayanmaması sonucu kısa devre olmasıyla açık hale gelebilir.
